De meeste olieanalisten verwachten dat het OPEC kartel de komende decennia haar productie zonder problemen zal kunnen verhogen. Simmons gaat tegen deze mainstream visie in, gebaseerd op zijn studie naar de aardolievelden in Saoedi-Arabië. Hij verwacht dat de toekomstige productie tegen zal vallen. De productie in non-OPEC landen neemt in de meeste landen af en in de rest, zoals Rusland, nauwelijks meer toe. Door de productiedaling in de Noordzee, de Verenigde Staten, Mexico en Australië is het duidelijk geworden dat het erg moeilijk zal zijn de totale olieproductie de komende jaren sterk te laten stijgen. Mogelijk krijgen we een jarenlang durend plateau in de wereldwijde olieproductie. Maar omdat de vraag naar olie wel met 2% per jaar blijft stijgen, is er nu al twee jaar sprake van een structureel tekort op de oliemarkt. Volgens het Amerikaanse ministerie van energie (EIA) was in 2006 de vraag naar olie 600.000 vaten groter dan het aanbod. Voor dit jaar voorspelt de EIA een tekort van 700.000 vaten per dag. Daarnaast vragen sommige analisten zich af of de productieverlagingen door de OPEC wel echt een vrije keus is of dat de OPEC over hun productiepiek heen is en de OPEC dit probeert te verbergen?

De gewoonlijke trend in de energiewereld is om zolang als het maar mogelijk is te ontkennen dat de productie überhaupt daalt, laat staan erkennen dat die daling wel eens heel snel zou kunnen gaan. Toen Luis Ramirez Corzo, het hoofd Exploratie & Productie van Pemex, het staatsoliebedrijf van Mexico, in 2004 aankondigde dat de productie in het Cantarell veld met 14% per jaar zou gaan dalen vanaf 2006, nam vrijwel niemand hem serieus. Zelfs nu het overduidelijk is dat de productie van Mexico, door de piek van het olieveld Cantarell, heel snel daalt, wordt dit nog ontkend.  Gevestigde analyse-instituten zoals het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gaan er nog steeds vanuit dat de productie van Mexico nauwelijks zal dalen in de komende vijf jaar.

Daar is dezelfde trend te zien als in Mexico. Jarenlang werd de daling in productie hardnekkig ontkend door de aardolie-industrie en de gevestigde instituten, tot de harde cijfers ertoe leidden dat de optimistische voorspellingen wel bijgesteld moesten worden om geen gezichtsverlies op te lopen. Het meest recente voorbeeld is de Offshore Operator's Association van het Verenigd Koninkrijk die de aardolie-industrie vertegenwoordigt. Op 13 februari heeft zij opnieuw haar productieverwachting neerwaarts bijgesteld met 10%, oftewel 250.000 vaten per dag voor de komende 3 jaar. Hetzelfde zien we nu gebeuren in Noorwegen, waar het Noorse Petroleum Directoraat ook ieder jaar haar cijfers weer verder naar beneden moet bijstellen. Gevestigde analyse-instituten zoals het IEA gaan blindelings uit van de aardolie-industrie, en komen dus continu met te optimistische cijfers voor de Noordzee en andere gebieden, waaronder Mexico, de Verenigde Staten en Rusland.

We zitten nu in een periode waarin de productie nog wel toeneemt, maar deze niet voldoende stijgt om aan de sterk groeiende vraag te voldoen. De dalingen in de oude olievelden kunnen dus voorlopig nog worden opgevangen met de toenemende productie uit nieuwe velden, maar deze nieuwe productie moet ook voldoende zijn om de stijgende vraag op te vangen. Er komen in 2007, door het in productie nemen van nieuwe olievelden, in totaal 5 miljoen vaten per dag aan productie bij. Maar de totale productie daalt met ongeveer 4% per jaar, wat neerkomt op een jaarlijkse daling van de productie van 3,4 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat er nog maar ruimte is voor een groeiende vraag van 1.4 vaten per dag. Dit gegeven zorgt voor aanhoudende krapte op de oliemarkt. En dan hebben we het ook nog over het theoretische scenario, waarbij geen rekening wordt gehouden met verstoringen door orkanen, stakingen, ontvoeringen en andere ongeregeldheden.

In 2006 zagen we dat de olieprijs hoog bleef. Dit duidt erop dat vraag en aanbod elkaar nauwelijks ontlopen en dat de krapte op de oliemarkt blijft aanhouden. Wegens een gebrek aan transparantie valt niet te zeggen of er daadwerkelijk een olietekort was in 2006. Voorlopige cijfers laten zien dat de totale productie van olie in 2006 maar toenam met ongeveer 600.000 per dag. Tegelijkertijd treedt er een verschuiving in de vraag op. In de OESO landen neemt de vraag marginaal af door de opkomst van alternatieven. In het Midden-Oosten en China blijft de vraag sterk aantrekken door stijgende olie-inkomsten en industrialisatie. De armere landen zijn voor een deel uit de markt gestoten door hoge olieprijzen. Voor 2007 verwacht het IEA een toename in de vraag van 1.6 miljoen vaten per dag. Daar kan het aanbod niet aan voldoen. De enige conclusie die hard gemaakt kan worden, is dat we nu niet meer in een kopersmarkt zitten, zoals in de jaren ’90, maar in een verkopersmarkt. Zolang dat voortduurt, zullen de olieprijzen hoog blijven.

Willem Middelkoop en Rembrandt Koppelaar