Voor Jan-Willem Nijkamp is een goede asset allocatie meer dan het halve werk.

Het Chinese Jaar van de Tijger is onrustig

Volgens de Chinezen is 2010 het Jaar van de Witte Tijger. Van oudsher staat het Jaar van de Tijger voor hard, moeizaam, onrustig, met veel onverwachte wendingen, wisseling van leiderschap, economische overgang en agressie.

Welnu, tot op heden kunnen we rustig stellen dat het beursjaar in veel opzichten aan deze kwalificaties voldoet. Zeker de Chinese beurs zelf. Zo eindigde de Shanghai Composite Index het vorig jaar nog op ruim 3400 punten om vervolgens een vrije val richting 2600 punten in te zetten. Inmiddels is er sprake van enig herstel. Staat de Tijger symbool voor een blijvend herstel of dreigt er nog meer onrust?

Overspannen vastgoed
Ondanks deze kleine opleving staan de lokale A-shares aan de beurs van Shanghai dit jaar nog steeds zo’n 20% onder water. Daarmee blijft de Chinese beurs dit jaar ruimschoots achter bij zowel de westerse markten als de andere emerging markets. Deze koersdaling kwam niet zomaar uit de lucht vallen, want onder beleggers wordt de overspannen vastgoedmarkt van China in één adem genoemd met de Europese schuldenproblematiek en de ambitie van de Amerikaanse wetgever om het bankwezen de duimschroeven steviger aan te draaien.

Zo zijn de huizenprijzen in de 70 grootste Chinese steden het afgelopen jaar met 12,8 % in waarde toegenomen. In bepaalde regio’s – bijvoorbeeld Beijing – was deze stijging overigens aanmerkelijk groter. Voor de autoriteiten een reden om verdere speculatie in vastgoed een halt toe te roepen. Zo krijgen kopers van een tweede huis te maken met een 10% verhoogde hypotheekrente en een minimum inbreng van eigen vermogen van 50%. Voor kopers van een derde huis wordt de hypotheekrente nog onaantrekkelijker en zou een hypotheek zelfs geweigerd kunnen worden.

Effect op Chinese groeiwonder
Terwijl enerzijds speculatie in vastgoed wordt bestreden, bevorderen de autoriteiten anderzijds de sociale huisvesting middels het op grotere schaal bouwrijp maken van grond voor gewone woningbouw. De genoemde maatregelen lijken effect te sorteren, daar sinds begin mei de prijzen van nieuwe huizen fors zijn afgenomen. Het is nu echter de vraag in hoeverre een afname van de vastgoedhausse ook gevolgen kan hebben voor het Chinese economische groeiwonder.

Want in welke mate worden de verstrekkers van hypothecair krediet – banken en lokale overheden - hierdoor getroffen? Dat zou allemaal wel eens mee kunnen vallen. Zo bedraagt in China de totaal uitstaande hypotheekschuld slechts 15 % van het BNP. Ter vergelijking, in Nederland is dat meer dan 100%. En zo lijken Amerikaanse toestanden waar veel huizenbezitters de waarde van hun huis tot onder de hoogte van hun hypotheek hebben zien zakken niet aan de orde in China. De gemiddelde Chinese hypotheek bedraagt minder dan 50 % van de waarde van het huis. De huizenmarkt kan dus wel een stootje verdragen voordat de huizenbezitter financieel in de moeilijkheden komt.

Stijgende lonen
Een wellicht grotere dreiging vormen de reeds jaren stijgende lonen in China. Mede als gevolg van de reeds 31 jaar lang durende één kind-politiek is er een tekort aan arbeidskrachten ontstaan in de Pearl River Delta waar de Chinese export zwaar geconcentreerd is. Met als gevolg een verdubbeling van het minimumloon sinds 2001.

Hoewel dit met stilzwijgende instemming gebeurt van de autoriteiten – het bevordert immers de omschakeling van China van een exportgeoriënteerde naar een consumptiegedreven economie – kan het uiteindelijk leiden tot toenemende inflatie. Deze is tot op heden niet meer dan 2,8% op jaarbasis.

Opwaardering yuan
Maar voor dreigende geldontwaarding resteert een voor de hand liggende oplossing: de door de rest van de wereld zo vurig gewenste appreciatie van de Chinese yuan ten opzichte van de dollar. Een opwaardering van de yuan zou de oplossing van veel onevenwichtigheden in de wereldeconomie zijn. Voor buitenlandse beleggers in China vormt het bovendien een extra rugwind.

Mede om die reden dient het recent ingezette herstel op de Chinese beurs serieus genomen te worden. Deze beurs is immers al enige jaren richtinggevend voor andere beurzen. Ook de huidige correctie – de AEX daalde van 358 naar 302 punten - werd in China ingezet. Het herstel nu ook? Het Jaar van de Tijger staat voor onrust, onverwachte wendingen en economische overgang. Een herstel na de forse daling zou daarin uitstekend passen.


Jan-willem Nijkamp